Convenant inzake oecumenische samenwerking in Zoetermeer


In de hoop en de zekerheid van de verhoring van het gebed van onze Heer, waarin Hij vraagt dat wij allen één zullen zijn, voelen wij, leden van de geloofsgemeenschappen van het vicariaat Genesareth en van de protestantse wijkgemeente in wording De Oase, ons geroepen om een convenant te sluiten, waarin wij vastleggen dat wij samen willen groeien in het doen van Zijn wil.
Wij willen uitdrukking geven aan onze gemeenschap in Jezus Christus overeenkomstig de Schriften en ernaar streven onze gemeenschappelijke roeping te vervullen tot eer van de ene God, de Vader, de Zoon en de Heilige Geest.

Wij zijn dankbaar voor de samenwerking, die in de wijk Meerzicht te Zoetermeer in de afgelopen 20 jaar tussen onze geloofsgemeenschappen is gegroeid.

Deze samenwerking beslaat vele terreinen van het kerkelijk leven, heeft zich in de loop van de jaren kwalitatief verdiept en groeit zowel in de breedte als in de diepte. Deze samenwerking vindt haar legitimatie in de verplichting tot oecumene zoals deze door de Rooms Katholieke Kerk en de Protestantse Kerk in Nederland is uitgesproken en wordt beleden. Met dit convenant (bondgenootschap) geven wij aan de gegroeide samenwerking een bindend karakter en nemen wij de verplichting op ons om deze samenwerking te bevorderen en verder uit te bouwen. Wij houden nadrukkelijk de mogelijkheid open, dat in de toekomst andere geloofsgemeenschappen toetreden tot dit convenant.

II


Wij besluiten tot het oprichten van het Oecumenisch Overleg Meerzicht, dat bestaat uit het bestuur van het vicariaat Genesareth van de parochie en het moderamen van de wijkkerkenraad van de protestantse wijkgemeente in wording De Oase.
Het Overleg krijgt tot taak leiding te geven aan de bestaande oecumenische samenwerking en deze samenwerking te bevorderen en te doen groeien binnen de kaders waarvoor van katholieke zijde het bestuur van de parochie en van protestantse zijde de kerkenraad van de wijkgemeente eindverantwoordelijkheid draagt.
Het Overleg zal periodiek in overleg treden met en verantwoording afleggen van de wijze waarop de oecumenische samenwerking zich ontwikkelt aan het bestuur van de parochie en aan de kerkenraad van de wijkgemeente alsmede, voorzover kerkrechtelijk vereist, aan andere betrokken kerkelijke instanties, te weten de bisschop van Rotterdam, de Algemene Kerkenraad van de Hervormde Gemeente en van de Gereformeerde Kerk en de vergadering van de classis Zoetermeer van de P.K.N.
Wij spreken uit dat wij onder leiding van het Overleg de oecumenische samenwerking voortzetten op de terreinen van
Wij spreken uit dat wij onder leiding van het Overleg de oecumenische samenwerking willen bevorderen en doen groeien, ook op de terreinen van werelddiaconaat, christelijke spiritualiteit en pastoraat. Wij spreken af, dat wij oecumenische activiteiten ontwikkelen en liturgische vieringen houden onder beding van de eigen kerkorde en onder verantwoordelijkheid van de eigen kerkenraden, Commissies van Bijstand en kerkbestuur. Wij zullen terzake deskundigen vragen om de oecumenische samenwerking te begeleiden.

III


Dit convenant wordt gesloten tussen onze beide geloofsgemeenschappen en ondertekend door de daartoe bevoegde vertegenwoordigers van de Rooms-katholieke parochie H. Nicolaas en de protestantse wijkgemeente in wording De Oase, beide te Zoetermeer.

Dit convenant wordt gesloten voor een periode van zesendertig maan­den, ingaande 17 januari 2007.

Uiterlijk een half jaar voor het verstrijken van een driejarige termijn vinden de bovengenoemde rapportage en evaluatie plaats in een oecumenisch beraad. Tenzij een van de partijen uiterlijk drie maanden voor het einde van de looptijd van het convenant schriftelijk aan de andere partij(en) te kennen geeft geen prijs te stellen op het verlengen van het convenant, wordt het convenant op basis van een positieve periodieke evaluatie voor een periode van steeds zesendertig maanden verlengd.

VERANTWOORDING


Dit convenant is voorgelegd aan de bisschop van Rotterdam met het verzoek om daarmee in te stemmen. De bisschop heeft het na overleg met de vicaris generaal gewijzigde convenant toch zijn instemming onthouden, want - zo schrijft vicaris generaal H.A. Verbakel op 21 maart 2006 - "het sacrament van de Eucharistie mag niet 'oecumenisch' gevierd worden." In Duitsland mogen oecumenische diensten niet gehouden worden - op de ochtend op de geëigende tijd van de Eucharistie -, zoals dat beschreven staat in voetnoot 2 van het convenant in Trier. Voor zover ons convenant afwijkt van 'het model Trier' is het voor de bisschop niet aanvaardbaar. Nu wij toch besluiten om samen het convenant te sluiten tussen de parochie en de wijkgemeente zijn wij verantwoording schuldig voor de wijze waarop met name de zondagmorgendiensten gevierd worden, waarbij leden van de ene geloofsgemeenschap aanwezig zijn bij de viering van de andere geloofsgemeenschap.
Wij stellen voorop dat er geen sprake is van een oecumenische viering van de eucharistie of van het avondmaal. Naar de kerkorde van beide kerken is er sprake van een Eucharistieviering in de Genesarethkerk of van een Avondmaalsviering in De Oase, die ieder onder beding van de eigen kerkorde gevierd wordt.
Er is geen sprake van intercelebratie, waarvoor volgens het Oecumenisch Directorium van de RKK geen ruimte bestaat, daar er immers geen volledige kerkelijke gemeenschap bestaat tussen de RKK en de PKN. Daardoor wordt zichtbaar voor alle aanwezigen dat het of een katholieke Eucharistieviering betreft geleid door een priester of een protestantse Avondmaalsviering geleid door een predikant.
Vanaf het begin is het de intentie en inzet geweest van beide geloofs­gemeenschappen om deze verschillen niet te verdoezelen maar te respecteren, en niet door een oecumenische wijze van vieren van de maaltijd van de Heer vooruit te lopen op de totale eenheid die er nog niet is. Het enige wat de bewuste diensten 'oecumenisch' kleurt is dat het sacrament van de maaltijd van de Heer gevierd wordt in aanwezigheid van leden van de andere kerk. Daarbij komt het voor dat leden van de andere kerk deelnemen aan de gemeenschap van brood en wijn.
Als zij deelnemen is dat op grond van een eigen gewetensbeslissing. Zo maken wij aan elkaar duidelijk dat er enerzijds sprake is van kerkelijke gemeenschap, die blijkt uit de vele oecumenische activiteiten die beide geloofsgemeenschappen samen ontplooien en die ook spreekt uit de aanwezigheid in de drie zondagmorgendiensten in elkaars kerk, maar tevens maken wij duidelijk en zichtbaar door het respecteren van de eigen wijze van vieren van de maaltijd van de Heer, dat er nog geen sprake is van volledige kerkelijke gemeenschap, die intercelebratie en intercommunie mogelijk zou maken.
De betreffende diensten blijven of katholieke Eucharistievieringen of protestantse Avondmaalsvieringen en in strikte zin kan niet gesproken worden van oecumenische diensten en al helemaal niet van oecumenische vieringen van de maaltijd van de Heer. Er is alleen driemaal per jaar sprake van het bezoeken van elkaars diensten.
Daarom is het ook onjuist om beide geloofsgemeenschappen medeverantwoordelijkheid te geven voor deze vieringen.
Dat we deze drie vieringen per jaar op de zondagmorgen houden houdt verband met het gegeven dat alleen op dat dagdeel gelovigen van de beide kerkgemeenschappen in grotere aantallen samen kunnen komen. Omdat deze drie vieringen een belangrijke accentuering vormen van de jarenlang gegroeide samenwerking op tal van gebieden, vinden we het verantwoord om waar de viering een Avond­maalsviering in de Oasekerk is, geen parallelviering van de Eucharistie in de Genesarethkerk te houden. Voor de katholieke deelnemers aan de Avondmaalsviering die toch een Eucharistieviering wensen is het dan mogelijk om binnen de grenzen van de parochie deel te nemen aan de vooravondviering van de zaterdag in de Nicolaaskerk; degenen die een Eucharistieviering wensen op de zondagmorgen kunnen daaraan deelnemen in de andere parochiekerken van de Nicolaasparochie. Als protestanten op bezoek komen in de Genesarethkerk blijft er gewoon sprake van een Eucharistieviering.
Om deze redenen menen wij met het gedeelte van het convenant, dat de liturgie en eredienst betreft, de wens van de bisschop te respecteren om geen oecumenische diensten te houden op ochtenden, die de geëigende tijd zijn voor de viering van de Eucharistie.